به طور کلی موزه های مشهد مقدس به دو دسته موزه های تاریخی و مردم شناسی و موزه های تاریخ طبیعی تقسیم می گردد که نخست به بررسی موزه های تاریخی و مردم شناسی می پردازیم که جزو بهترین جاهای دیدنی مشهد هستند.

موزه ی تخصصی فردوسی شناسی،شاهنامه شناسی و تاریخ شهر طوس

این موزه از زمره ی نخستین موزه های شهر مقدس مشهد به حساب می آید، پس از شناسایی آرامگاه فردوسی طوسی انجمن آثار ملی اقدام به تهیه زمین و احداث آرامگاه از طریق مشارکت مردمی نمود و در پروژه ساخت باغ آرامگاه فضاهایی همچون مقبره که با طراحی آندرگودار و هرسفلد با نظارت مهندس کریم طاهر زاده با معماری حسین لر زاده انجام گرفت و اشعار هک شده بر دیواره این آرامگاه نیز با خط استاد عماد الکتاب نوشته شده است، در این میان فضایی که برای چایخانه تاسیس گردیده بود با تغییر کاربری به موزه بدل گشته که امروزه در این موزه می توان نمونه های نفیسی از شاهنامه تصاویری از نقاشی های داستان های شاهنامه آثار کمی از نمونه های یافت شده از چندین فصل کاوش های باستان شناسی در شهر تاریخی توس و نیز برخی از اشیاء رسمی قدیمی همچون کلاه خو، سپر، کمان، زره، انواع سر نیزه و پیکان و سرانجام نمونه ای مختلفی شمشیرهای دوره های تاریخی ایران به نمایش در آمده است

قدیمی ترین اثر به نمایش در آمده در این موزه تعدادی از ابزار های سنگین متعلق به ۹۰۰۰ سال پیش مربوط به تمدن حوزه رودخانه کشف رود بوده که در میان سایر اشیاء خودنمایی می کند. در مجموعه شهر تاریخی توس علاوه بر آرامگاه فردوسی مقبره بسیاری از شاعران و سخن وران دیگری همچون شاعر معاصر اخوان ثالث و نیز مقبره الشعرا که بزرگانی همچون گلچین معانی،عماد خراسانی،ذبیح الله صاحب کار(سهی)،محمد قهرمانه،علی باقر زاده(بقا)،آویژن، احمد کمال پور، حسین خدیو جم و …. در آنجا آرام گردیده اند ونیز در پشت آرامگاه فردوسی در گورستان کوچک روستایی دکتر ابوالقاسم بختیار پزشک شهیر ایرانی به همراه خانواده در مقبره خانوادگی دفن شده است. در میان تمام این آرامگاه ها آرامگاه امام محمد قزالی دانشمند فیلسوف شهیر ایرانی از جایگاه ویژه ای برخوردار است که در دهه ۷۰ در پی بررسی های باستان شناسی در خارج از محدوده دیوار توس کشف گردید که هنوز برای عموم بازگشایی نگردیده است.در مجموعه تاوران جاذبه های دیگری همچون گهندژ برج و باروی، دروازه هایی چون دروازه مرو و رزان، بقعه معروف به هارونیه بقایای کاروانسرای قدیمی و ….به چشم میخورد که از دیگر جاذبه های این مجموعه می باشد.

موزه خصوصی آیین پهلوانی و فتوت

این مجموعه فرهنگی ارزشمند با پیگیری و پشتکار آقای پهلوان رستم قاسمی بنا گردیده است و در این موزه که دارای چند قسمت زور خانه ،خلوتگاه و خانه پدربزرگ اشیایی ارزشمند از تاریخ و فرهنگ این مرز و بوم به نمایش درآمده است در بخش زورخانه دورتادور دیوارهای ان مزین به تصاویر پهلوانان و جوانمردان مشهد است که ابزار های قدیمی و مشاغل سنتی این پهلوانان به نمایش در آمدده است.از میان تمام این جوانمردان شاید  بتوان به برجسته ترین این شخصیتها یعنی دکتر شیخ اشاره نمود مردی جوانمردئ که سال ها در مشهد نیازمندان را به رایگان درمان میکرده است،کیف پزشکی او پالتوی چرمی و موتور دکتر شیخ در این مجموعه به نمایش درآمده است.این موزه در جاده آرامگاه فردوسی در روستای چهار برج واقع گردیده است.

موزه و آرامگاه نادر شاه افشار

در زمانی که نابسامانی در هر گوشه ای از کشور به چشم می خورد و ایران از هر سو مورد تاخت و تاز بیگانگان بود و آتش اختلاف های داخلی هر روز زبانه می کشید نادرشاه افشار به ایران وحدت و یکپارچگی را بازگرداند از آنجایی که نادر در چادر عشایری بدنیا آمد در چادر زندگی کرد و در چادر نیز کشته شد آرامگاه او نیز با الگوی چادر عشایری توسط مهندس هوشنگ سیحون در سال ۱۳۴۰ ساخته شد و مجسمه برنزی او نیز توسط ابوالحسن صدیقی در ایتالیا ساخته و قالب ریزی گردیده است و در محل آرامگاه نصب گردیده است این مجسمه ۱۵ تن وزن دارد. در مکان آرامگاه نادری موزه ای پیرامون نادرشاه افشار ابزار و ادوات جنگی مرسوم در زمان افشاریه به چشم میخورد که گوشه ای از عظمت امپراتوری افشاریه را به رخ می کشد از اشیای جذاب این موزه می توان به توپ برنجی اشاره نمود که در تاریخ ۱۵۹۱ میلادی در اسپانیا ساخته شده و یکی از ۵۰ توپی بوده که شاه عباس در جریان باز پس گیری جزیره هرمز به غنیمت گرفته است.

موزه حمام مهدی قلی بیگ

مجموعه حمام مهدی قلی بیگ بنایی متعلق به دوره صفویه است که در شهر مقدس مشهد در انتهای بازار فرش واقع گردیده است در میان مردم مشهد این حمام به حمام شاه نیز معروف است زیرا در مجاورت مسجد شاه واقع گردیده است. بانی این اثر مهدی قلی بیگ یکی از عمرای تیموری بوده و از ویژگی های این بنا می توان به لایه های متعدد نقاشی های دیواری بر سقف و دیوار های آن اشاره نمود در سال ۱۳۸۵ از طرف آستان قدس رضوی موزه مردم شناسی مشهد با نمایش آثار و وسایل قدیمی مشهد مورد استفاده مردم قرار میگیرد.

موزه حمام قلی بیگ

موزه مردم شناسی رباط ویرانی

این موزه دررباط ویرانی مابین شهر مقدس مشهد و شاندیز در روستای ویرانی احداث گردیده که گنجینه ای از آثار مردم شناسی و فرهنگ مردم این خطه از خراسان را به رخ می کشد. در این مکان سعی شده به پاره ای از مشاغل سنتی شهر مشهد همچون قالیبافی  آهنگری هرکاره تراشی دباغی عطاری و … بپردازیم و بازدید کننده در این موزه از حرف و مشاغل مردم این خطه در گذشته آگاه می شوند. خود این رباط به لحاظ معماری دارای ویژگی های منحصر به فردی بوده و دیدن این بنا خالی از لطف نیست.

موزه مردم شناسی رباط

موزه مردم شناسی رباط

موزه تاریخ طبیعی دانشکده علوم

این موزه قدیمی ترین موزه تاریخ طبیعی در استان خراسان بوده و پایه های ابتدایی آن درسال ۱۳۴۵ بنیان نهاده شده است. گفتی است که مکان ابتدایی این موزه در خیابان اسرار بوده و پس از احداث ساختمان جدید دانشکده به دانشگاه فردوسی انتقال پیدا کرده است.لازم به ذکر است که بخشی از نمونه های این موزه از کشور آلمان خریداری گردیده است. بازید از این موزه برای عموم آزاد نمی باشد.

موزه علوم دانشگاه فرهنگیان

این مکان با همت آقای دکتر اقبال در جهت تکمیل مباحث علمی آموزشی در شاخه های مختلف نظیر حیات وحش ، زمین شناسی، گیاه شناسی ،جغرافی و فیزیک ، نجوم و همچنین اشیاء مردم شناسی در دو طبقه راه اندازی گردیده است و یکی از پر بازدید کنند ترین موزه های دانش آموزی شهر مقدس مشهد به کار می آید بازدید از این موزه تنها با هماهنگی قبلی مقدور می باشد.

موزه جانور شناسی دانشگاه آزاد مشهد

این موزه در گروه زیست شناسی دانشگاه آزاد اسلامی تاسیس گردیده و شامل تعدادی از نمونه های جانوری می باشد و برای عموم قابل بازدید نیست. این موزه در خیابان راهنمایی در دانشگاه آزاد اسلامی واقع گردیده است.

موزه تنوع زیستی اداره کل محیط زیست استان خراسان رضوی

نمایشگاه سیمای طبیعی استان در سال ۱۳۷۷ در اداره کل محیط زیست استان خراسان رضوی تاسیس گردیده است که به عنوان یکی از کامل ترین موزه های تنوع زیستی ایران به حساب می آید و زیستگاههای مختلف جانوری در استان خراسان را به نمایش گزارده است آدرس موزه واقع در بلوار وکیل آباد نرسیده به خیابان صدف بوده و بازدید از آن با هماهنگی قبلی مقدور می باشد.

گنجینه آب

این گنجینه از ظروف قدیمی و اشیایی که در ارتباط با استفاده مردم برای تامین آب بوده به نمایش در آمده و بخشی از این اشیاء از حفاری های خطوط آب در شهر مشهد به دست آمده است. از ارزشمند ترین اشیای به نمایش در آمده در این موزه می توان به کلنگ آبرسانی شهر مشهد اشاره نمود. این موزه در بلوار خیام اداره آب منطقه استان خراسان واقع گردیده است.

موزه آب مشهد

یکی از بناهای تاریخی قدیمی مشهد مقدس آب انبار چهل پایه می باشد که بنا بر کتیبه ای که بر سر در آن قرار دارد حداقل به قدمت دوران صفوی است این آب انبار که به خاطر داشتن چهل پله به آب انبار چهل پله یا چهل پایه نامیده شده است اخیرا پس از مرمت و بازسازی به موزه آب تبدیل گشته است. از ویژگی های این مجموعه می توان به نزدیکی و مجاورت با مسجد شاه و حمام مهدی قلی بیگ اشاره نمود. این آب انبار تنها آب انبار مشهد مقدس است که قابل بازدید می باشد این مجموعه در بازار فرش مشهد واقع گردیده است.

موزه آب مشهد

موزه علوم زمین

این مجموعه با تلاش پرسنل سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی شمال شرق ایران جمع آوری گردیده و به لحاظ وسعت و هزینه احداث دومین موزه دولتی بزرگ شهر مشهد به حساب می آید. فاز اول این مجموعه هم اکنون افتتاح گردیده و فاز دوم آن در ۳ طبقه در حال آماده سازی می باشد. این مجموعه در بلوار سرافرازان سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی شمال شرق ایران واقع شده است.

موزه واقعه گوهرشاد

این موزه در خانه ی ییلاقی ملک واقف بزرگ مشهدی در باغ وکیل آباد مشهد احداث شده و به معرفی واقعه گوهرشاد می پردازد بازدید از این موزه فعلا امکان پذیر نیست.

موزه خصوصی باغ شاهنامه

این مجموعه گردشگری در بلوار توس (جاده قدیم قوچان) واقع گردیده و شامل اشیاء قدیمی از زندگی مردمان شهر مشهد می باشد که به همت آقای موسوی گردآوری و راه اندازی شده است این مجموعه دارای فضاهای خدماتی جانبی نیز می باشد.

باغ شاهنامه

موزه بزرگ خراسان

این موزه در بوستان بزرگ کوهسنگی واقع گردیده است و شامل ۴ طبقه و بنایی شاخص با الهام از کاخ خورشید می باشد. در این موزه نمایشگاه های مختلفی بر پایه تاریخ ایران بنا گردیده که به لحاظ معماری و وسعت بزرگترین موزه دولتی استان خراسان رضوی می باشد.

موزه بزرگ خراسان

موزه تاریخ سماور

این مجموعه شگفت انگیز که به صورت تخصصی به سرگذشت سماور در ایران می پردازد به همت آقای نخعی در هتل ملل واقع در خیابان امام رضا کوچه نخود بریزها واقع گردیده است.

موزه سماور مشهد

موزه تاریخ طبیعی آموزش و پرورش

این مجموعه به همت برخی از معلمان مشهدی در خیابان عبادی واقع گردیده و به صورت مختصر مباحث علمی مکمل آموزش را به دانش آموزان معرفی می کند.

موزه تاریخ طبیعی

موزه خانه ملک

این مجموعه به عنوان یک موزه زنده به معرفی مشاغل سنتی همچون صنایع دستی نظیر فیروزه تراشی می پردازد بنای این مجموعه از بناهای شاخص شهر مقدس مشهد به شمار می رود که منزل حاج حسین ملک بوده است.

خانه ملک مشهد

موزه مشهد شناسی فرهنگ سرای بهشت

این مجموعه فرهنگی به معرفی آداب و رسوم مردم مشهد پرداخته و شاخصه های فرهنگی ویژه شهر مشهد مقدس و نیز چهره های ماندگار تاریخ و فرهنگ و ادبیات مشهد را معرفی می نماید.

موزه وقف

موزه وقف در مجموعه اداره کال اوقاف امور خیریه خراسان رضوی در مکان خیابان آبکوه ورودی اصلی اداره بنا نهاده شده است در این مجموعه اشیایی ارزشمند که بیشتر آنها توسط واقفان به این مجموعه هدیه گردیده شده به نمایش درآمده و روایت گر گوشه ای از فرهنگ و تاریخ این مرز و بوم است.

موزه وقف

موزه راه آهن مشهد

در داخل ایستگاه راه آهن مشهد که در زمان خود بزرگترین ایستگاه راه آهن خاورمیانه بوده است با خوش فکری مدیران مجموعه لکوموتیو های قدیمی بازسازی گردیده و به صورت موزه ای تخصصی به نمایش در آمده است.

موزه راه آهن مشهد

موزه راه آهن مشهد

موزه دانشگاه فردوسی

این موزه که به تازگی افتتاح گردیده گوشه ای از اشیاء و اسناد مربوط به تاسیس دانشگاه فردوسی و همچنین آثاری از اساتید و مفاخر این دانشگاه را در خود به یادگار دارد هرچند که زحمات فراوانی در جهت تاسیس و گرد آوری این موزه کشیده شده است ولی به نظر نگارنده در سطح و جایگاه دانشگاه فردوسی چه به لحاظ طراحی و چه به لحاظ سطح اشیا به نمایش در آمده نبوده است.

موزه دانشگاه فردوسی مشهد

 

 

نظرتان را بگویید