عنصر ایریدیوم (iridium) فلزی است به رنگ سفید نقره‌ای، شکننده و بسیار سنگین. تقریباً تمام ایردیوم زمین به‌سبب سنگینی فوق‌العاده‌ی این فلز، در آغاز شکل‌گیری سیاره، هنگامی که زمین مذاب یا نیمه‌مذاب بود، به‌درون هسته فرو رفت. از این رو، این فلز در پوسته‌ی زمین بسیار بسیار کمیاب است، آنقدر کمیاب که اگر هر قسمتی از پوسته‌ی زمین را به یک میلیارد واحد تقسیم کنیم و در این یک میلیارد واحد صرفاً چند واحد ایریدیوم یافت شود زمین‌شناسان آن را ناشي از یک بی‌هنجاری (anomaly) می‌دانند. از سوی دیگر، وجود مقادیر نسبتاً زیاد این فلز در سیارک‌ها و دنباله‌دارها مشخص شده است.

در اوایل دهه‌ی ۱۹۸۰، والتر آلوارز (Walter Alvarez) ، زمین‌شناس، با کمک پدرش لوئیس آلوارز، فیزیک‌دان، در نواحی رسوبی ایتالیا و دانمارک (و بعدها، دیگر زمین‌شناسان در دیگر نقاط زمین) و در جایی که مرز رسوبات میان کرتاسه و پالئوژن قرار دارد، مقادیر زیادی ایریدیوم کشف کردند که به وجود یک بی‌هنجاری شدید دلالت می‌کرد. پس از پژوهش‌های گسترده، آلوارز نظریه‌ای را برای انقراض دسته‌جمعی پایان کرتاسه مطرح کرد که همچنان مقبول است: حدود ۶۶ میلیون سال قبل، یعنی در انتهای دوره‌ی کرتاسه، سیارکی به زمین اصابت کرده است و انقراض بزرگ K-Pg را موجب شده است و این مقادیر ایریدیوم در این مرز رسوبی نیز حاصل متلاشی‌شدن سیارک بوده است.

آلوارز و همکارانش با محاسبه‌ی مقادیر ایریدیم موجود در لایه‌ی رسوبی مذکور، قطر این سیارک را بین ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر برآورد کردند.

توضیح عکس:
والتر آلوارز (راست) به همراه پدر، در کنار لایه‌ی رسوبی ایریدیوم‌دار در ایتالیا، سال ۱۹۸۱

نظرتان را بگویید