یکی از سوالات که ذهن هر زائر و گردشگر را در سفر به شهر مقدس مشهد به خود جلب می نماید و بعضی از اوقات نیز کمی گردشگران را با چالش مواجه می سازد تهیه سوغات مشهد مقدس است. در این سخن به صورت کوتاه و اجمالی به برخی از سوغات اصلی مشهد الرضا اشاره می نماییم:

زعفران

از گذشته های دور تا به امروز یکی از مهم ترین سوغات این شهر زعفران بوده است و این خود بخشی از میراث خراسان بزرگ است، پیش از آن که استان خراسان بزرگ به بخش های خراسان شمالی،خراسان  رضوی و جنوبی تقسیم گردد بسیاری از محصولات خراسان شمالی و جنوبی نیز جهت فروش و بسته بندی به مشهد حمل میگردیده اند هر چند که در سال های اخیر و گسترش وسایل ارتباط جمعی و شبکه های اجتماعی خرید و فروش زعفران رنگ و بویی دیگر و حتی دیجیتالی به خود گرفته است ولی هنوز شهر مقدس مشهد به عنوان یکی از مراکز تهیه و توزیع زعفران نقش خود را حفظ نموده است.

به اعتقاد بسیاری از دانشمندان خواستگاه زعفران کشور ایران بوده و از دیر باز زعفران خراسان جنوبی به خصوص زعفران قائنات از بهترین کیفیت برخوردار بوده است. امروزه در اغلب شهرهای استان خراسان همچون گناباد،تربت حیدریه ،سبزوار ،فیض آباد و … زعفران به صورت گسترده کشت می گردد و بخش عمده این محصول از استان های خراسان جنوبی و رضوی به مشهد منتقل گشته و جهت عرضه عیار سنجی و بسته بندی می گردد.

زعفران به عقیده بسیاری از دانشمندان علاوه بر چاشنی بودن دارای خواص ویژه ای نیز می باشد که از این میان می توان به نشاط آور بودن غنی از ویتامین آ، اسید فولیک، مس، پتاسیم ،کلسیم، منگنز، آهن، سلنیوم ،روی، منیزیم ریبوفلابین و تیامین می باشد. از دیگر خواص شگفت انگیز زعفران درمان اختلات دوران قاعدگی، اختلالات دیابت، اختلالات افسردگی،کمک به سلامت قلب و درمان آسم می باشد.همچنین به صورت ماسک پوست در جهت بهبود لک های پوست موثر است و به صورت معجزه آسایی آفتاب سوختگی را از بین می برد همچنین تحقیقاتی در جهت استفاده از زعفران برای جلوگیری از ریزش مو انجام شده است و از درمان های خانگی کبد چربی سنگ کلیه فشار خون کم خونی دیابت پارکینسون درمان بی خوابی می توان اشاره کرد.

در شهر مقدس مشهد فروشگاهها ی فراوانی در جهت فروش زعفران تاسیس گردیده اند ولی بهترین جاها جهت تهیه این سوغات محبوب و ارزشمند بازار رضا، الماس شرق، مجتمع تجاری وصال زیست خاور و …. می باشد.

زرشک

زرشک نیز از دیگر سوغات محبوب مشهد الرضا بوده که بیشتر در استان خراسان جنوبی و جنوب استان خراسان رضوی کشت می شود. زرشک به صورت وحشی در بسیاری از کوهستانهای خراسان همچون کوهستان هزار مسجد به وفور و به صورت خود رو می روید زرشک دارای نوعی ترکیب فعال به نام بروامین بوده که در تنظیم ین های کلسیم و جلوگیری از سکته قلبی موثر است همچنین به عنوان یک ماده آنتی اکسیدان خواص فراوانی برای بدن انسان دارا می باشد در شهر مقدس مشهد معمولا در بسیاری از مغازه ها زرشک و زعفران به همراه هم عرضه می گردد.

 

زرشک سوغات مشهد

آبنبات زنجبیلی

این شکلات خوشمزه که از دیرباز در شهر مقدس مشهد تولید و عرضه می شود به خاطر داشتن مقادیری زنجبیل با عطر زنجبیل و تندی خاص برخوردار است.این نوع آبنبات معمولا به شکل ویژه ای به حالت مار پیچی تولید می گردد و در بسیاری از مغازه های اطراف حرم قابل تهیه می باشد.

آبنبات سوغات مشهد

 

مهر و سجاده ردای آخرت

تربت پاک و مطهر امام هشتم (ع) برای بسیاری از شیعیان شناخته شده و معروف است و بسیاری از زائران امام رضا (ع) در سفر به مشهد تربت مبارک این امام را در قالب مهر و تسبیح به همراه سجاده و چادر نماز و ردای آخرت خریداری کرده و با خود به ارمغان میبرد. در این میان پارچه سبز متبرک شده بر ضریح آن حضرت نیز در بسیاری از مغازه های اطراف شهر مشهد مقدس به چشم می خورد و بسیاری از مسافران را به عنوان تبرک با خود می برد.

 

هرکاره

در کوههای جنوبی شهر مشهد معادنی از گذشته تا به امروز سنگ سرپانتین را استخراج کرده و به دلیل امکان تراش مناسب این سنگ و مقاومت نسبی این سنگ از آن ظروف و اشیاء مختلفی می سازد. از مشهور ترین این اشیاء ظرف دیزی سنگی است که ممعولا در اغلب رستورانهای مشهد طرقبه و شاندیز دیزی در این ظروف به صورت انفرادی پخت می شود.برخی از مردم معتقد هستند که غذا در این نوع ظروف دارای عطر و طعم ویژه ای بوده و از این رو طرفداران زیادی در بین مشهدی ها و مسافران برخوردار است.

از امام رضا (ع) روایت است که در زمان عظیمت به شهر توس از تلاش این مردم در کندن سنگ و ساخت ظروف دیدن نموده و بر این ظروف دعا کرده  و برکت طلبیده است. این ظروف را می توان در جای جای شهر مقدس مشهد به خصوص بوستان کوهسنگی تهیه نمود و به سوغات برد در سالهای اخیر بسیاری از لوازم با این سنگها تولید گشته که خود از جذابیت بسیاری برخوردار است.

سنگ های زینتی

از دیرباز تا کنون شهر مقدس مشهد محل داد و ستد سنگ های زینتی بوده است که در این میان سنگ زیبای فیروزه به دلیل نزدیکی معادن فیروزه در شهر نیشابور و بازار خوب این سنگ قیمتی در شهر مشهد مهم ترین سنگ خرید و فروش شده در شهر مقدس مشهد می باشد. بهترین سنگ فیروزه دنیا به اعتقاد بسیاری از کارشناسان فیروزه نیشابور است هر چند که در ایران و سایر کشورها همچون دامغان و کرمان نیز معادن فیروزه وجود دارد ولی فیروزه نیشابور از جایگاه بهتری در مقایسه با سایر فیروزه ها برخوردار است.

در سال های اخیر مشهد را پایتخت گوهر سنگ ها نامیده اند و شاید این به دلیل حجم بالای خرید و فروش سنگ های زینتی در این شهر می باشد. از دیگر سنگ هایی که خرید و فروش آن در شهر مقدس مشهد بسیار رواج دارد و معادن در شهر های همجوار مشهد همچون گناباد و تربت حیدریه و کاشمر به وفور یافت می شود سنگ عقیق است. عقیق خود دارای انواع مختلفی بوده که محبوب تریین آن عقیق قرمز است که البته در خراسان بیشتر عقیق هایی با رنگ های سفید صورتی و زرد یافت می شود که بسیاری از این عقیق ها به جهت بازار پسندی به رنگ های دیگر رنگ آمیزی می گردد. در میان عقیق ها عقیق ((شجر)) طرفداران زیادی دارد بر خلاف تصور عموم مردم که فکر میکنند تصویر گیاه مانند درون عقیق مربوط به نوعی گیاه یا خزه می باشد این شکل در حقیقت توسط کانی منگنز با نام دندریت یا دارواره ایجاد می گردد و منشاء زیستی یا فسیلی ندارد.از دیگر عقیق ها می توان به عقیق منظره ای اشاره نمود که به دلیل برخی ناخالصی ها تصاویری شبیه مناظر طبیعی در این عقیق ها دیده می شود. عقیق زرد نیز طرفداران خاص خود را دارد و معمولا بر روی عقیق زرد دعای شرف و شمس نوشته می شود. عقیق مشکی یا اومیکس نیز از دیگر رنگهای جذاب عقیق است که در سالهای اخیر طرفداران بیشتری نموده است و سرانجام عقیق سلیمانی و باباقوری نیز از عقیق های جذاب دیگر است که سالها بر نگین انگشتر ها خود نمایی می نماید.

 

سنگ های زینتی

سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی بسیاری را می توان در شهر مقدس مشهد یافت که به اختصار به برخی از انها نیز اشاره می نماییم:

در کوهی یا کوارتز

این سنگ خود به حالت خالص شفاف و بی رنگ است و بلور آن منشوری ۶ وجهی را تشکیل می دهد ولی داشتن نا خالصی ها از جمله عناصر فلزی می تواند رنگ های زیبایی را در این کانی ایجاد نماید که از آن میان آماتیس یا کوارتز بنفش زیباترین  این کانی و نیز کوارتز زرد یا سیترین از دیگر رنگهای جذاب این کانی می باشد.

 

کوارتز

گارنت

از دیگر سنگ های نیمه قیمتی است که به دلیل رنگ زیبای قرمز آن در سالهای اخیر مشتریان بسیاری پیدا نموده است و سرانجام کانی های قیمتی دیگری همچون الماس یاقوت زمرد آکوامارین تپاز و … را می توان در فروشگاههای مشهد یافت.

بهترین جا برای تهیه گوهر سنگ ها در شهر مقدس شهد بازار رضا بوده ولی در بسیاری دیگر از بازارهای شهر مقدس مشهد همچون الماس شرق وصال زیست خاور و …. نیز می توان سنگ های زیبایی را یافت و به سوغات برد.

نظرتان را بگویید