اکثر اوقات در میان مقاصد گردشگری مختلف، از تهران و معرفی جاذبه های آن به دلیل اینکه به عنوان پایتخت بیش از اندازه مورد توجه عموم واقع شده ، چشم ‌پوشی شده است.

یکی ازمکان های جذاب هر شهری مخصوصا برای خانم ها بازارها و مراکز خرید هستند. بازار گردی و خرید آن هم در فضای جذاب و قدیمی مثل بازار بزرگ تهران از لذت بخش ترین کارهاست.

توصیه میکنیم پس از سر زدن به جاهای دیدنی تهران نظیر پارک های جنگلی، کاخ گلستان یا شهربازی های پایتخت، حتما برای خاتمه کار و اطمینان از یک سفر خوب، سری هم به بازار تهران بزنید.       امروز قصد داریم با نگاهی گذرا به گوشه ای دیگر از شهر تهران، به معرفی بازار تهران و بخش های آن بپردازیم.

تاریخچه

درباره نحوه و زمان ساخت بازار روایت های متفاوتی وجود دارد به گفته برخی در زمان ناصرالدین شاه این بازار ساخته شده و با روایتی دیگر، ساخت بازار را به دوران شاه تهماسب صفوی نسبت میدهد.
درباره این بازار متونی موجود است که نمونه ی آن در سفرنامه ای از توماس هربرد در سال ۱۱۰۸ قمری بازار تهران بدون سقف توصیف شده است. با توجه به این سفرنامه میتوان دریافت که بازار تهران در زمان صفویان بصورت بدون سقف ساخته شده و احتمالاً مسقف کردن بازار در دوران ناصرالدین شاه توسط یک معمار فرانسوی انجام شده است.
هر چند از علاقه ی پادشاهان صفوی و زند به بازار تهران نمی‌توان چشم پوشی کرد اما میتوان گفت که شروع رونق بازار تهران به دوره‌ی آقا محمدخان قاجار برمی‌گردد زیرا حجره‌ها، دالان‌ها و کاروانسراها در این دوران ایجاد و تکمیل شدند.
به طور کلی نمی توان نقش مهم بازار تهران در زمان قاجار و پهلوی هم به لحاظ اقتصادی و هم به لحاظ سیاسی و اجتماعی را کتمان کرد.
در تمام دوران مشروطیت تا انقراض سلسله قاجار، بازار تهران به عنوان بزرگ ترین بازار کشور و محل اصلی حرکت های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی پایتخت شناخته میشد. تنها بعد از آغاز دوران نوسازی شهرها ( دوره رضاشاه) به آرامی طبقه مرفه و متوسط شهری از بازار مسقف تهران دل کندند و به محلات نوساز نقل مکان کردند

معماری بازار تهران

بازار تهران در ابتدا به شکل امروزی که میبینید نبوده و بخش های مختلف و تودرتوی آن به مرور زمان به آن اضافه شده است. راهروهای پیچ در پیچ، طاق های ضربی و هواکش های سنتی از جذابیت های معماری بازار تهران می باشد که این زیبایی و پیچیدگی ها در ابتدای ساخت بازار وجود نداشت.
معماری بازار بزرگی که مساحت امروزی آن در حدود ۱۰۵ هکتار می باشد، مختص یک دوره خاص نیست و به مرور زمان تکمیل شده است اما بخش عمده‌ای از معماری آن مربوط به سبک معماری تهرانی است.
همچنین فضاهایی نظیر قهوه خانه‌ها، زورخانه‌ها، حمام‌ها و مساجد نیز به مرور به راسته‌‌های بازار اضافه شده‌اند و هر راسته فضاهای خدماتی مختص به خود را داشته است.

معماری بازار تهران

آشنایی با بخش های جالب بازار

بازار تهران از لحاظ مساحت بسیار وسیع بوده و بناها و بخش های مختلفی در دل آن جای گرفته است. معرفی تمام قسمت های این بازار در یک مقاله نمیگنجد لذا در ادامه با چند بخش مهم و تاریخی بازار آشنا خواهید شد.


سبزه میدان

این میدان چه در گذشته و چه امروزه، یکی از پر رفت و آمدترین میدان‌های تهران به شمار میرود و از دوران صفویه و زندیه محل کاشت سبزی برای مردم تهران بوده که به همین دلیل به این نام شهرت یافته است.

قدمت سبزه میدان به دوره‌ی صفویه باز می‌گردد اما در دوران قاجار به دستور امیرکبیر تغییرات زیادی به خود دید و مرکز برگزاری مراسم‌های مذهبی و تجمعات سیاسی و اجتماعی شد. این میدان حالا به دلیل مجاورت با بازار تهران و جای دادن ورودی اصلی بازار بسیار مورد توجه و شلوغ است.


چهارسوق بزرگ بازار

محل تقاطع دو راسته بازار را «چهارسوق» مى‌گويند که در گذشته اين مکان مهم‌ترين نقطهٔ شهر محسوب مى‌شده است.
نماى داخلى گنبد اين چهارسوق با گچ‌ برى‌هاى جالب عصر صفوى (۱۰۳۴-۱۰۰۵ هـ.ق) به تصوير در آمده و در نزدیکی مسجد جامع قرار گرفته است.

چارسوق بازار تهران


تیمچه ی حاجب الدوله

تیمچه حیاطی است که چهارطرف آن مغازه یا اتاق باشد. بازار بزرگ تهران هم مانند سایر بازارهای تاریخی ایران، از تعداد زیادی تیمچه تشکیل شده که هر کدام از این تیمچه‌ها معماری خاص خود را دارند و در آن‌ها محصولاتی از یک دسته به فروش می‌رسد. تیمچه حاجب الدوله که به صورت جداگانه به عنوان اثر ملی به ثبت رسیده است از زیباترین مکان های بازار است که هنر معماری و ترکیب رنگ ها در آن، هر فردی را به وجد می آورد. جالب است بدانید تیمچه حاجب الدوله در زمان ناصرالدین شاه توسط «حاج علی خان حاجب الدوله» ساخته شد و به همین نام باقی ماند.

تیمچه حاجب الدوله بازار تهران

تیمچه مهدیه

این تیمچه که در نزدیکی سبزه میدان و ابتدای راسته کفاشان قرار گرفته است ، معماری گنبدی و دارای یزدی ‌بندی‌هایی بی‌نظیر است.


مسجد جامع

این مسجد قدیمی که در زمان فتحعلی شاه بنا شد قدمتی نزدیک به دو قرن دارد و از بخش های زیبای تاریخی بازار محسوب میشود. بزرگ ترین و عظیم ترین گنجینه قرآن دنیا در مسجد جامع تهران گردآوری شده و این کتابخانه حدود۲۶۰۰ متر زیربنا دارد. مسجد جامع در جنوب خیابان پانزده خرداد قرار گرفته و دارای سه درب ورود از غرب، شمال شرق و جنوب شرق است. درب اصلی مسجد از سمت خیابان پانزده خرداد و پله نوروزخان قابل دسترسی است.

مسجد جامع بازار تهران

بخش های مختلف بازار تهران

گذرگاه های اصلی و مسقف : پاچنار، حمام چال، عباس آباد، احمدی، منوچهرخانی، باقرپور، نوروز خان، بازار بزرگ، بازار امیر و . . .
سراهای بازار : سرای دلشاد، سرای رشتیها، سرای امیر، سرای قزوینی ها، سرای نادعلی، سرای نواب، روحانی قدیم، روحانی نو، خدایی، خونساری ها، دلگشا، دوستعلی‌خان، رازی، راستی و …
بازارها و بازارچه ها : کفاشها، مسگرها، فراش باشی، آهنگران، نجارها، رضا، مسجد جامع، خیاط ها، بازار چهل تن (از قدیمی ترین بخش های بازار) و . . .
تیمچه ها : مهدیه، ملاعلی کنی، حاجی ابوتراب، باوفا، توجه، حاجی ابوتراب، فرد و …
مکان های مذهبی : مسجد جامع تهران، مسجد امام خمینی، مسجد بهبهانی، مسجد همت، امام زاده زید، امام زاده اسماعیل، کلیسای طاطاووس و …
فضاهای خدماتی قدیمی: حمام کدخدا، مدرسه شیخ عبدالحسین، حمام مهدی خانی، حمام گلشن و . . .

راهنمای خرید در این بازار بزرگ

از لحاظ تنوع محصول بازار تهران بسیار غنی بوده وانواع کالاهای موردنظر شما در آن یافت خواهد شد. همچنین بسیاری از گردشگران خارجی و مسافران سوغات های مخصوص تهران را در این بازار خرید می کنند. برای سهولت امر، لیستی از اقلام مورد نیاز به همراه آدرس حدودی راسته ها در زیر آورده شده است:


۱- طلا و جواهرات و ساعت: برای خرید طلا در بازار تهران باید به راسته زرگرها مراجعه کنید. در این راسته انواع جواهرات و ساعت به فروش می رسد و مزیت سفارش جواهرات در اینجا، اجرت کم ساخت آن نسبت به خارج بازار است.
۲- لوازم آرایشی و خوراکی: برای خرید لوازم آرایشی و خوراکی میتوانید به کوچه مروی سری بزنید و انواع وسایل مورد نیاز خود را با قیمت مناسب تهیه کنید.
۳- لوازم خانگی: بعضی از زوج های جوان ترجیح میدهند خرید جهیزیه خود را از بازار تهران انجام می دهند. برای خرید لوازم خانگی میتوانید به بخش حاجب الدواله بروید.
۴- پوشاک زنانه: اگر به قصد خرید پوشاک زنانه به بازار تهران آمده اید، باید به راسته جعفری مراجعه کنید که از بخش های بسیار شلوغ بازار است و در آن انواع روسری، شال، دستکش، کلاه و . . . به فروش می رسد.
۵- خشکبار: انگور و کشمش شهریار یکی از سوغاتی های معروف تهران هستند که مرغوب ترین آن ها را میتوانید از بازار تهران تهیه کنید . سوهان شهر ری و سبزی های تازه و یا خشک شده نیز از دیگر مواردی هستند که مرغوب ترین آنها را در راسته چهارسوق بازار خواهید یافت.

خرید بازار تهران

نحوه دسترسی به بازار تهران و اطلاعات لازم جهت بازدید

بازار تهران در مرکز پایتخت ایران، میان خیابان های مولوی در جنوب، خیابان مصطفی خمینی در شرق، خیابان خیام در غرب و پانزده خرداد در شمال واقع شده است. از هریک از خیابان های ذکر شده امکان ورود به بازار وجود دارد اما باتوجه به طرح ترافیک و قرار گرفتن بازار در محدوده زوج و فرد دسترسی به آن با ماشین شخصی کمی سخت است.
برای رفتن به بازار تهران نگران نباشید شما میتوانید به وسیله خط یک مترو، تجریش – کهریزک از ایستگاه های خیام و ۱۵خرداد بسیار راحت به بازار بروید.
اغلب پایانه های بزرگ تاکسی همانند صادقیه و آزادی نیز، خطی برای بازار تهران دارند.

اما در کنار جذابیت های گفته شده نکته آزار دهنده ای هم به هنگام بازدید وجود دارد و آن اینست که عدم قرار دادن راهنما در بخش های مناسب بازار و تو در تو بودن ساختار خود بازار، خارج شدن برخی از دکان ها از فعالیت اصلی راسته خود و فروش کالاهای نامرتبط به آن راسته باعث شده مشتری یا مسافر عطای قیمت پایین اجناس را به لقاء سردرگمی در بازار ببخشد.


ساعات کار بازار

همه روزه از شنبه تا چهارشنبه : از ساعت ۹ تا ۱۷ بخش های داخلی بازار و از ساعت ۹ تا ۱۹ بازار رضا و بخش های خارجی بازار در حال فعالیت هستند.
روز پنج شنبه : از ساعت ۹ تا ۲ بعداز ظهر بخش های داخلی بازار و تا ساعت ۱۷ بازار رضا و بخش های خارجی بازار
روز جمعه : داخل بازار بسته است و تنها بخش های خارجی و پاساژ های منتهی به خیابان اصلی بازار در حال فعالیت هستند.

نظرتان را بگویید