جاهای دیدنی مشهد

به واسطه مکانهای دیدنی متعدد در شهر مقدس مشهد و تقاضای روز افزون مردم برای گردشگری و سفر به جاهای ناشناخته و کمتر دیده شده این خطه قدیمی برآن شدیم تا گوشه ای از اسرار و شگفتی های این شهر را برای شما بازگو کنیم امید است این سخن که کامل ترین مطلب مشهد شناسی که تا کنون به رشته تحریر در آمده است راهگشای سفر شما درکشف دوباره مشهد باشد.

 

حرم امام رضا (ع)

 

نخست جاذبه های دیدنی حرم مطهر

آرامگاه امام رضا (ع) شاید نخستین نقطه ی ایجاد مشهد بوده باشد و کم کم اسکان زائران به دور این مکان مقدس ایجاد کننده حلقه ابتدایی این شهر باشد هر چند که از دیرباز این اقلیم محل زندگی انسان ها از دوران دیرینه سنگی تا کنون بوده است ولی شاید نسبت دادن این تجمعات کوچک به شهر مشهد را کاری نادرست باید دانست از این میان تاوران که توس مهم ترین بخش آن است شاید پرجمعیت ترین و آبادترین منطقه زیست قدیمی بشر در این خطه باشد از دیگر تجمعات انسانی بر حاشیه کشف رود می توان به نغان و سرآباد اشاره نمود. حرم مطهر دارای بخش های مختلفی است که بخش هایی از آن قابل بازدید و بخش های دیگر غیر قابل بازدید می باشد. امام رضا (ع) در سردابی زیر گنبد طلا دفن گشته است که ضریح در بالای سرداب نصب گردیده است این سرداب مکعب شکل به ابعاد تقریبی ((۵/۲)) متر تنها از داخل دریچه ای که در داخل ضریح قرار دارد و پایین پای حضرت قرار گرفته قابل دسترسی است.

نخستین ضریح نصب شده درمرقد مطهر امام رضا (ع) به دستور شاه طهماسب صفوی در سال ۹۵۷ قمری نصب گردیده است.

ضریح دوم از جنس فولاد به همراه نگین های یاقوت و زمرد بود که در سال  ۱۱۶۰ قمری به وسیله شاهرخ نواده نادر شاه وقف و نصب گردید و سومین ضریح در زمان فتح علی شاه قاجار از جنس فولاد ساخته و بر آن مرجع شریف نصب گردیده است چهارمین ضریح از آهن و مفرح با پوششی از طلا و نقره بود که در سال ۱۳۳۸ شمسی بر قبر امام رضا (ع) نصب گردید سرانجام پنجمین ضریح که هم اکنون نیز همچنان باقی است با طراحی استاد محمود فرشچیان و اجرای استاد خداداد زاده اصفهانی به وزن ۱۲ تن ساخته شده و در سال ۱۳۷۹ نصب گردیده است این ضریح ها هم اکنون در موزه آستان قدس رضوی به نمایش در آمده که می توان از آنها بازدید به عمل آورد.

مجموعه حرم مطهر دارای رواق ها و مساجد و مراکز دیدنی بسیاری است که پاره ای از آنها به اختصار در این سخن اشاره می شود:

آرامگاه امیر قیاس الدین ملک شاه که به آن مسجد شاه و مسجد ۷۲ تن نیز می گویند این مسجد در حاشیه حرم مطهر حد فاصل حرم و حمام شاه (حمام محمد قلی بیگ) در انتهای بازار فرش فروش ها واقع گردیده است.

مسعود بن محمدبن ملک شاه دهمین پادشاه سلسله سلجوقیان ایران بود وی پسر محمدبن ملک شاه سلجوقی دیگر شاه این سلسله بود، مسعود از ابتدای پادشاهی اش روابط خوبی با المسترشد خلیفه عباسی نداشت و در نبردی نزدیک همدان مسعود خلیفه را شکست داد و نهایتا خلیفه به دست اسماعلیان کشته شد سرانجام مسعود در سال ۵۴۷ قمری در گذشت.

مقبره آوا بزرگ- در حرم مطهر امام رضا (ع) از علما و مدرسان مدرسه علمیه نواب در گذشته سال ۱۰۸۷ قمری

مقبره آیت الله عضمی عبدالله شیرازی- حرم مطهر امام رضا ع توحید خانه- وفات در تاریخ ۱۳۶۳ شمسی

مقبره آیت الله سید ابراهیم علم الهدی سبزواری حرم مطهر دار زهد رواق شیخ بهایی

مقبره امیر علی شیر نوایی میرنظام الدین علی شیر نوایی شاعر داشمند و سیاست مدار برجسته دوره تیموری و معاصر سلطان حسین بایرقرا بوده است او مردی نیکوصفت دانشمند و شاعر بوده و اشعار بسیاری به زبان های فارسی و ازبکی دارد به همین جهت ذوالنسانین تخلص او در اشعار ترکی نوایی و در اشعار فارسی فانی است آرامگاه او در ایوان صحت عتیق واقع گردیده که خود او بنیانگذار این صحن بوده است.

مقبره امین السلطان– به میرزا علی اصغر خان ملقب به امین السلطان فرزند دوم ابراهیم خان امین السلطان صدر اعظم سه پادشاه قاجار ناصرالدین شاه، مظفرالدین شاه و محمد علی شاه و از گرجی های ایران بود و به القاب صاحب جمع، امین السلطان، اتابک اعظم ملقب بود نام خانوادگی رایج نوادگان او اتابکی است او سیاست مداری قابل و بازیگری ماهر بود که ربع قرن در سمت صدر اعظمی باقی ماند.

مقبره حاتم خان  مقبره او در حرم مطهر امام رضا (ع) صحن عتیق واقع گردیده است نام او میرزا طالب خان اردوبادی پسر حاتم بیگ اردوبادی بوده است، او به مدت ۱۰ سال وزارت شاه عباس را بر عهده داشته است.

مقبره حسام السلطنه مراد میرزا حسام السلطنه فرزند عباس میرزا شاهزاده قاجار و حاکم خراسان در دوران پادشاهی ناصر الدین شاه بود، او همزمان با نقشه انگلیس در جریان جداسازی هرات با قشون خویش رهسپار هرات گشت و توانست آن شهر را محاصره و سپس بار دیگر آن را به خاک ایران بازگرداند، مقبره او در دارالحفاظه واقع است .

مقبره حسین ملک– حسین ملک معروف به حاج حسین آقا ملک موسس موزه و کتابخانه ملک و واقف بزرگ در مشهد می باشد. او فرزند ارشد حاج محمد کاظم ملک تجار بود ثروتمند بزرگ تهران که خیابان هایی همچون ملک آباد و وکیل آباد به نام او نام گذاری شده است و همچنین باغ بزرگی به نام وکیل آباد را برای مردم مشهد وقف نموده است.

آرامگاه او در صحن گوهرشاد ایوان شمالی، سمت راست می باشد طبق وصیت وی دو نفر همواره بر سر قبرش به طور مدام قرآن میخوانند.

مقبره شاه طهماسب صفوی– واقع در حرم مطهر امام رضا (ع) ((صفه)) بالا سر حضرت می باشد که در قسمت پست سر (شمال بقعه) قرار دارد که محل قبر شاه طهماسب تلقی میشود فرزند شاه اسماعیل و دومین سلطان این دودمان وی از ۵۴ سال سلطنت در سال ۹۸۴ در قزوین در گذشت جسد او ابتدا در قزوین دفن گردیده و سپس در ۹۸۵ به مشهد منتقل گردید سپس در سال ۹۹۷  مشهد به تصرف ازبکان در آمد و آنها به قصد اهانت صفوی استخوان های منصوب شاه طهماسب صفوی را از گور درآورده و به بخارا منتقل نمودند.در سال ۱۰۰۵ شایعاتی ایجاد شد که آن قبر به شاه طهماسب تعلق نداشته و مقبره او در جای دیگر حرم است که مجددا گور را حفاری نموده و استخوان ها را ظاهرا به اصفهان منتقل نموده و در امام زاده علی دفن گردیده ولی شواهدی در دست است که صفه بالاسر حضرت که قبر اصلی شاه طهماسب است هرگز حفاری نگشته و در آنجا باقی است.

مقبره شیخ حر عاملی– شیخ محمدبن حسن حر عاملی متولد رستای مشغره از توابع جبع در لبنان از علما و فقهای شیعه و مولف کتاب وسایل شیعت است بسیاری او را از نوادگان حربن یزید ریاحی می دانند که نصب وی با ۳۶ واسطه به وی می رسد شاه سلطان حسین او را از مشهد به اصفهان فراخواند و مدتی او شیخ اسلام مشهد بود قبر او در صحن عتیق متصل به مدرسه میرزا جعفر قرار گرفته است.

مقبره شیخ حسن علی نخودکی شیخ حسین علی اصفهانی معروف به نخودکی فقیه فیلسوف و عارف در قرن ۱۴ هجری است آرامگاه او در صحن عتیق خروجی طبرسی واقع شده است.

 

مقبره شیخ حسن علی نخودکی

مقبره شیخ طبرسی– امین اسلام ابو علی فضل بن حسن طبرسی (۵۳۲-۴۵۴ خورشیدی) داشمند و فقیه شیعه اسلامی است که کتابهای بسیاری پیرامون علوم دینی تالیف کرده است. برخی او را تفرشی و برخی دیگر تبری می دانند او به خراسان هجرت کرد و ابتدا به مشهدو سرانجام در سبزوار ساکن شد و همان جا در گذشت، آرامگاه او در حاشیه حرم مطهر امام رضا ع خروجی خیابان طبرسی واقع شده است.

مقبره عباس میرزا– عباس میرزا از شاهزادگان قاجار و فرزند فتح علی شاه در سالهای ۱۹۹۷ تا ۱۸۳۳ میلادی ولیعهد و نایب السلطنه پدرش در آذربایجان بوده است. عباس میرزا در جنگ اول ایران و روس و سیسینانوس در ایروان به نبرد پرداخت و این جنگ پس  از ۱۰ سال با عهد نامه گلستان به پایان رسید که در بند باکو و شروان زمیمه خاک روسیه گردید سپس در ۱۸۲۶ میلادی عباس میرزا از طریق شوشا به سمت گنجه پیشروی کرد اما شکست شدیدی را منجر شد که منجر به معاهده ترکمان چای گردید و تمام سرزمین شمال ارس به روسیه واگذار گردید سپس در ۱۸۳۱ شاه او را حکمران خراسان نمود و در لشکر کشی خموشان سرخس و تربت حیدریه را فتح نموده و به خاک ایران برگرداند در ۴۴ سالگی در ۱۸۳۳ در مشهد درگذشت، آرامگاه او در دارالحفاظه واقع می باشد.

مقبره گنجعلی خان- گنجعلی خان از حکام مشهور زمان شاه عباس صفوی است که از سال ۱۰۰۵ تا ۱۰۳۴ قمری در کرمان فرمانروایی میکرده است او از طایفه زیک بود که یکی از ۷ دودمان قدیم اشکانی و ساسانی دانسته اند از خدمات او به مجموعه حمام بازار و مسجد گنجعلی خان اشاره نمود  اراگاه او در حرم مطهر واقع گردیده است.

مقبره شیخ محمد تقی شریعتی – مفصر قرآن و پدر دکتر علی شریعتی است آرامگاه او در حرم مطهر واقع است.

مقبره مشیر الدوله– میرزا حسین قزوینی ۱۲۰۶-۱۲۶۰ ملقب به مشیر الدوله و سپس سپه سالار او به مدت ۲ سال صدر اعظم ناصرالدین شاه بود او فرزند میرزا محمد نبی قزوینی بوده و پس از تحصیل در دارالفنون به ماموریت های خارجی رفت و در زمان امیر کبیر ۳ سال کارپرداز ایران در بمبی بوده است.او در تفلیس و استامبول کنسول بود و تلاشهای فراوانی در جهت اصلاح گری در دوران قاجار نمود. مقبره او در دارالسیاده  در حرم رضوی واقع گردیده است.

مقبره هارون الرشید ابوجعفر هارون بن محمد المهدی بن ابی جعفر المنصور یا هارون الرشید اهوازی خلیفه عباسی بود او پنجمین خلیفه و پسر مهدی سومین خلیفه عباسی بود نام او در کتاب هزار و یک شب آمده است . وی در توس وفات یافت و آرامگاه او زیر پای حضرت داخل سرداب قرار گرفته است.

مقبره یوسف خواجه– امیر یوسف خواجه بهادر ملقب به قیاس الدین از فرماندهان دوره تیموری بوده و در دوران سلطنت میرزا شاهرخ می زیسته است شاید شهرت اصلی او به خاطر احداث مدرسه دودر است که در گذشته یوسفیه نامیده میشده است. آرامگاه وی در درون این مدرسه که اکنون دار القرآن است وجود دارد.

شیخ بهایی بها الدین محمد حسین بن عاملی فقیه و دانشمند عارف منجم ریاضی دان مورخ نامدار قرن ۱۱ و ۱۲ هجری شمسی است. در مدت ۷۵ سال عمر خود با ۴ تن از سلاطین صفوی معاصر بوده است که می توان به شاه اسماعیل دوم شاه طهماسب سلطان محمد خدابنده و شاه عباس بزرگ اشاره نمود، او خدمات زیادی را به شهرهای اصفهان و عمران و آبادی ایران نمود.

مقبره شیخ پیر پالان دوست– شیخ محمد عارف عباسی مشهور به پیر پالان دوست از عرفا و پیروان سلسله زهبیه است که در نیمه دوم قرن دهم هجری ولادت یافت. آرامگاه وی جنب حرم رضوی واقع در شمال شرقی حرم در ابتدای خیابان نواب صفوی است. بنای آرامگاه او مربوط به عهد صفویه است که سلطان محمد خدابنده پدر شاه عباس او را بنا نمود.

مجموعه موزه های آستان قدس رضوی

موزه قرآن و نفایس- در این موزه قرآن های نفیسی به نمایش در آمده که از ان جمله می توان به قرآن های منصوب به کتابت امام رضا (ع) ،امام علی(ع)، امام حسین(ع) و امام سجاد(ع) اشاره نمود.

 

هدایای موزه

 

موزه هدایای مقام معظم رهبری – این موزه شامل هدایایی است که مقامات داخلی و خارجی و همینطور افراد عادی بر حسب ارادت به رهبر معظم انقلاب هدیه داده اند.

موزه صدف و آبزیان– این موزه شامل صدف انواع آبزیان از اقصی نقاط جهان می باشد که بخش عمده آن را آقای محمد سعید فواد در سال ۱۳۶۴ از کشور سوریه به این موزه اهدا نموده است، سایر نمونه های این مجموعه توسط مردم بخصوص مردم جنوب ایران در قالب انواع آبزیان تاکسی درمی شده اشاره نمود. در این میان تاکسی درمی یک نمونه از گیتار ماهی که توسط دکتر محمد فرهاد رحیمی به این موزه اهدا شده است و سالها به عنوان شیطان دریا نامیده میشد از شهرت زیادی برخوردار است.

 

موزه صدف و آبزیان

موزه تاریخ حرم مطهر رضوی– در این موزه آثار متنوعی همچون قدیمی ترین سنگ مزار امام رضا (ع) سنگاب قرن ۶ ضریح فتحلی شاه قفل کلیدهای قدیمی حرم و … در آن نگهداری مشود.

گنجینه آثار تجسمی- در این گنجینه تابلوهای نقاشی از هنرمندان داخلی و خارجی معتبر نگهداری می شود که در این میان آثار نقاش برجسته ایرانی محمود فرشچیان از شهرت و اعتبار بالایی برخوردار است.

موزه تخصصی فرش در این موزه فرش های بساری نفیسی از ۴۰۰ سال پیش به نمایش در آمده از جمله مشهورترین آنها می توان به قالیچه چهار فصل مربوط به قرن ۱۱ اشاره نمود.

موزه مردم شناسی حمام محمد قلی بیگ– این موزه در مجاورت حرم امام رضا (ع) و انتهای بازار فرش واقع گردیده است سقف این حمام دارای لایه های متعددی نقاشی های دیواری می باشد که در نوع خود بی نظیر است. در این موزه اسباب زندگی گذشته مردم مشهد به نمایش در آمده است.

گنجینه تمبر– این موزه دربردارنده ۵۰ هزار قطعه انواع تمبر است که از مشهور ترین آنها می توان به نخستین تمبر جهان و نخستین تمبر ایران اشاره نمود.

 

موزه تمبر

 

موزه اسکناس– در این گنجینه انواع اسکناسهای ایرانی و خارجی و تمامی اسکناسهای چاپ شده در ایران نگهداری می شود.

 

 

موزه اسکناس

 

موزه سکه و مدال– این موزه دارای سکه های مختلف از دوره های تاریخی ایران و جهان می باشد از معروف ترین سکه های این موزه می توان به سکه ولیعهدی امام رضا اشاره نمود.

 

سکه های تاریخی

 

گنجینه مدال ها

ارادتمندان به امام رضا (ع) مدالهای افتخار آمیز علمی و ورزشی خود را به این موزه اهدا نموده اند که از آن میان می توان به مجموعه مدالهای جهان پهلوان تختی و رضا صادقی اشاره نمود.

 

گنجینه مدال حرم امام رضا (ع)

 

گنجینه مدال حرم امام رضا (ع)

 

گنجینه مدال حرم امام رضا (ع)

 

گنجینه نجوم– در این گنجینه انواع ادوات نجومی همچون تلسکوپ اسطورولاپ ساعت آفتابی و … از دوره های تاریخی مختلف نگهداری میگردد.

 

گنجینه نجوم حرم امام رضا (ع)

 

گنجینه ساعت– در این گنجینه نیز انواع ساعت و وسایل سنجش زمان به نمایش در آمده است.

 

گنجینه ساعت

گنجینه صدا دراین گنجینه صداهای مختلف سرد و گرم که از دوره های تاریخی مختلف به نمایش در آمده است و خود یکی از کاملترین مجموعه های صدا در ایران می باشد.

 

نظرتان را بگویید